Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) ile Akademetre Research tarafından ortaklaşa oluşturulan AVM Endeksi’nin Aralık ayı sonuçları açıklandı. Her ay düzenli olarak yayınlanan verilere göre ciro endeksi, Aralık 2025 döneminde, bir önceki yılın aynı ayı ile karşılaştırıldığında ve enflasyondan arındırılmamış olarak incelendiğinde yüzde 30,9 oranında artarak 5358 puana yükseldi. Ancak, Aralık 2025 için açıklanan yıllık enflasyon oranının yüzde 30,89 olduğu dikkate alındığında, metrekare verimlilik endeksindeki artışın enflasyon ile paralel olduğu görülüyor. Bir önceki aya göre değerlendirildiğinde, AVM metrekare verimliliği yüzde 7,1 oranında yükseliş gösterdi. Kategoriler bazında incelendiğinde, hipermarket kategorisinde yüzde 21,4 oranında artış yaşanırken, en düşük artış oranı teknoloji kategorisinde yüzde 2,8 olarak kaydedilmiştir.
Aralık dönemine ilişkin açıklamalarda bulunan Ekonomist Fatih Keresteci şunları söyledi: “AVM ciro endeksi 2025 yılı Aralık ayında, geçen yılın aynı dönemine göre nominal olarak %30,9 büyüdü. Tam da enflasyon oranı kadar. Bu nedenle, reel olarak nötr bir tablo ile karşı karşıyayız. Kategori bazında bakınca, ayakkabı dışında kalanların çok benzer oranda değişim kaydettiğini gözlemliyoruz. Yani, AVM performansının Aralık’ta hem nicelik hem de nitelik anlamlarında homojen bir eğilim kaydettiğini ifade edebiliriz. Öte yandan, AVM ziyaretçi sayısı geçen yılın %2 üzerinde oluşurken endeks olarak son dönemin zirvesini yapmış. Yani, trafikte 2025’in en kuvvetli ayı kaydedilmiş. Alışveriş ekonomisinde mevsimsellik çok önemlidir. Enflasyonist ortamda reel bir bakış açısı da geliştirmek gerekir. Bu nedenle analizimizi enflasyondan arındırarak yapmak istiyoruz. Son 5 yıllık seriye bakınca çok ilginç bir tablo ile karşılaşıyoruz: Aralık ayı performansı hep açık ara o yılın en kuvvetlisi olmuş. Bunun çok doğal bir nedeni var. O da, yeni yıl ile birlikte her şeye çok fazla zam yapılacak beklentisiyle talep erkene çekiliyor. Bunun sonucu olarak da Kasım ve Aralık aylarında işler çok iyi gibi görünürken Ocak ve Şubat ayları ise aksine zayıf çıkıyor. 2021 ve sonrasında tablo hep bu şekilde vuku bulmuş. Burada ciddi bir mevsimsellik olgusu var ve değerlendirmelerde bulunurken bunu dikkate almak gerekir. Bunun sonucu olarak da Aralık ayındaki göreli kuvvetli tabloya bakarak perakende ekonomisinin güçlendiğini söylemek hatalı olabilir. Bu noktada TCMB’ye de naçizane tavsiyede bulunmak istiyoruz. Şöyle ki, 2025 yılı Mart ayı Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısı notlarında “Yurt içi talep dördüncü çeyrekte öngörülenin üzerinde olmakla birlikte...” ifadesi ile talepteki canlılığa işaret edilmişti. 2026 Ocak PPK toplantısında da “Son çeyreğe ilişkin göstergeler talep koşullarının dezenflasyon sürecine verdiği desteğin azalmasına...” ibaresi ile benzer bir görüş sunuldu. Halbuki, bizim analizlerimiz gösteriyor ki mevsimsellik etkisi çok kuvvetli ve yılın son aylarında iç talep, yeni yılda her şeyin zamlanacağı korkusu ile erkene çekiliyor, bu da talebin kuvvetli görünmesini sağlıyor. Yeni yılla birlikte, talep yine normalleşiyor, hatta erkene çekilmesi nedeniyle de zayıflıyor. Hülasa, para politikasının mevcut sıkılığı altında iç talebin hala baskı altında olduğu kanaatindeyiz. Tabii ki, geçen ayki bültende belirttiğimiz K-tipi ekonomi yapısını da dikkate alarak bazı alanların, diğerlerine oranla daha canlı olabileceği gerçeğini not ederek...”
Keresteci, sözlerine şöyle devam etti: “Ayakkabı segmentine ayrı bir paragraf açma taraftarıyız. Çünkü, 2025 yılı ortalama performansına göre açık ara en zayıf kategori burası. Bu data, kategoriye ilişkin olarak pesimist bir tablo sunuyor. Bu görüş ne kadar tutarlı: a)AVM endeksinde ciro verisi metrekare verimliliği ölçüyor. Bu nedenle de problemin olası bir kaynağı metrekare optimizasyon sorunu olabilir. Yani, ayakkabı kategorisinde gereksiz bir alan kullanımı olabilir. b) Mevcut AVM mağazacılığında markalar artık çok farklı kategoride ürünler de satabiliyor.
Mesela, ayakkabı sadece ayakkabıcı markalarca satılmıyor... Bu nedenle de kategoriler arasında geçişkenlikler olabilir. c) Rahmetli babam, bir kişinin maddi durumundaki olası bozulmanın ilk olarak ayakkabısına yansıdığını söylerdi. Son dönemde satın alma gücünde yaşanan erimenin sonucu olarak en başta ayakkabı talebi frenleniyor olabilir. Ezcümle, bu kategoride faaliyet gösteren markaların bu hususları dikkate almaları önem teşkil ediyor.”
